Follow by Email

vrijdag 28 augustus 2015

De zeep der zepen is de Alepp-zeep

In de Bourgogne doen we nog wel eens wat anders dan ons bezig houden met eten. De kruiden die we gebruiken kunnen we ook anders gebruiken. Bijvoorbeeld medicinaal of cosmetisch. In het geval van de Aleppo-zeep hebben we het beste van beide. Met de zeep kun je zo beetje het hele lichaam schoonmaken inclusief (ont-)haren en tanden, maar dat laatste heb ik nog niet geprobeerd. Het moet romig smaken, nou nog even niet dan. Zeker is dat deze zeep erg goed is voor de gevoelige wat eczeem-achtige, droge huid.

De originele Arabische naam van de Alepp zeep is “Sapun Ghar”, wat letterlijk Laurierzeep betekent. De zeep is afkomstig uit de stad Aleppo (Syrië) waar de productie hiervan al meer dan 1000 jaar gaande is. Al ligt de hele verkoop nu stil daar door die vreselijke oorlog. De Kruisvaarders brachten de Alepp zeep naar Europa, waar het de basis vormde van de Savon de Marseille.

Deze zeep maak je door olijfolie, laurierbesolie, soda-loog, en water samen te voegen. Origineel wordt de zeep met een plantaardig loog gemaakt. Zoals je die bijvoorbeeld kunt maken met zeekraal of houtas.
De zeep wordt gedurende 3 dagen gekookt in koperen ketels. Dit geeft een reactie die de olie tot zeep vormt. Op het eind van het proces wordt de laurierbesolie toegevoegd. Deze olie is geen essentiele olie van laurier, maar wordt verkregen door een persing van de laurierbessen. De zeep wordt daarna in grote hoeveelheid op de grond uitgespreid en bedekt met een soort papier. Als de zeep wat harder wordt gaan de makers er met speciale planken onder hun schoenen over heen lopen om de massa een gelijkmatige dikte te geven. Het wordt in grote blokken gesneden en met een stempel bedrukt van de maker. En dan komt het lange wachten. De zeepblokken worden gedroogd/ze laten ze verouderen gedurende 9 maanden. De zeep verkleurt aan de buitenkant dan ook van groen naar okergeel.


Zo en voor wie nu zelf deze zeep wil maken is het volgende deel interesssant. Voor de andere lezers, graag tot een volgende blog!

Dit zeeprecept is ook goed te maken voor mensen met weinig ervaring. Zeker als je het koude proces aanhoudt.
Het recept hieronder is dan ook de meest eenvoudige, maar zelfs dan is deze zeep heerlijk. Als je het warme proces volgt dan wordt de zeep wat zachter en schuimiger en kun je hem eigenlijk al vrij snel gebruiken. Bij het koude proces moet de zeep minimaal 1 maand drogen, maar beter is natuurlijk 9 maanden. Dan wat informatie over de gebruikte spullen.

In dit recept gebruik ik geen plantaardige as. Je kunt wel op deze engelstalige link kijken om te zien hoe je dat zelf zou kunnen maken: http://www.wikihow.com/Make-Lye

Laurierbesolie (Laurier Nobilis) is niet iets dat je in de supermarkt koopt. Je moet echt even op internet zoeken waar je dit als beste kunt kopen. In Frankrijk koop ik dit bij Aroma zone. Of bij de online zeepwinkel (heet dan ook laurierbesboter) of in Duitsland bij Manske-shop.
Deze olie geeft de karakteristieke geur en werking aan deze zeep: antibacterieel, verzorgend, helend. Als je echte Aleppo-zeep koopt let dan op de hoeveelheid laurierbesolie. Die bepaalt namelijk de kwaliteit van je zeep.

Ik heb in mijn eigen zeeprecept een hydrolaat van laurierblad/-bes gebruikt, maar mineraal water kun je ook gebruiken of maak een sterke thee met laurierblaadjes.

Ja en dan komt het onderdeel waar veel mensen vol walging naar kijken. Maar je hebt loog nodig om zeep te maken.
Een soort loog dat je kunt gebruiken voor zeep maken heet in scheikundige termen NaOH (natriumhydroxide).
Dit kun je kopen bij (is echt geen reclame) het Kruidvat in de oranje flesjes met als werking........ ontstopper. Of koop het via internet via bedrijven die ingrediënten voor zeep verkopen.
Zorg dat je altijd 100% NaOH hebt, anders krijg je vieze stoffen als bijproduct in je zeep. En dat wil je niet. Of je gaat zelf je loog maken via de bovengenoemde link. Dat is wel origineler, maar wat meer werk en de hoeveelheid loog is niet zeker c.q. varieert.

En let op: het maken van je eigen zeep kan zeer verslavend zijn. Zeg niet dat ik je niet gewaarschuwd heb! Het vraagt wel even een keer goed alles te organiseren. Als je het dan bij elkaar houdt dan heb je het elke keer allemaal snel bij de hand. En vooral werk voorzichtig, en geen kleine kinderen in de buurt. Het is niet moeilijk, maar het is geen kinderspel.

de echte Alepp zeep van ruim 10 jaar oud (re)
Recept en wat heb je nog meer nodig: voor ca 600 gram zeep à la Aleppo
  • zeepvorm(en): kunnen siliconen vormen naar wens zijn met 600 gram inhoud, maar ook gebruikte/gewassen en opgesneden vruchtensap-pakken, of natuurlijk echte zeepvormen. Maar voor een beginner is dat zonde om direct te hebben. 
En verder:een goede weegschaal om af te wegen
  • 330 gram olijfolie (biologische, hoeft niet per se 1e persing te zijn), eventueel nog gemacereerd met laurierblaadjes.
  • 84 gram laurierbesolie
  • 51,6 gram loog 
  • 134,4 gram water, sterke thee of hydrolaat
En verder: een mengkom, een staafmixer, thermometer, handschoenen en een (veiligheids-)bril, en verschillende kommetjes, een houten spatel. En verder ga je au bain marie werken, dus een pan met water en daarin een glas oid om te verwarmen als je geen speciaal apparaat hebt.
En als een soort EHBO: ciderazijn.
Gebruik deze spullen alleen voor zeep maken en daarna niet meer in je keukenbereidingen.
Ga niet in je zomerse kleding zeep maken, want loog en water wordt heet, en kan op de huid kwetsen. Dus lange mouwen en dichte schoenen. Mocht er toch wat gebeuren doe dan direct ciderazijn op je huid. Dit neutraliseert het loog.
(met dank aan Hillegonda van Elteren voor deze basiskennis)

Stap 1: weeg alle ingrediënten nauwkeurig af en houdt ze in aparte bakjes. Handschoenen aan!
Stap 2: Doe de olijfolie en laurierbesolie in een glas en laat dit au bain-marie opwarmen naar ca. 50 graden. Er zijn ook recepten van 30 en 40 graden. Belangrijkste is dat de ingrediënten dezelfde temperatuur hebben.
Stap 3: Neem je water en loog naar buiten. Voeg het loog bij het water. Niet andersom! Ik heb van een goede lerares (Hillegonda weer) dit ezelbruggetje gekregen: denk aan sneeuw die op het water valt. Dit mengsel wordt warm en gaat wat stinken, vandaar naar buiten met die kommen. Laat het afkoelen tot zo'n 50 graden.
Stap 4: als alle 2 de kommen (olie en loogoplossing) dezelfde temperatuur hebben kun je het gaan samenvoegen. Dit hoeft niet au bain-marie. Roer voorzichtig eerst met de houten spatel. Je ziet al direct een reactie.
Stap 5: neem je staafmixer en geef korte stootjes, zonder dat het alle kanten op spat. Voor deze hoeveelheid is een wat hogere mixkom fijner dan een brede. Nu komt een “vakterm” je moet tot de “trace”doorgaan. Dit is het moment waarop je als het ware een spoor kunt trekken in de massa. Dit kan ongeveer 10-15 minuten duren. Wil je meer het Aleppoproces volgen dan doe je nu pas de laurierbesolie erbij en geef je nog een stootje met je staafmixer om goed te mengen.
Stap 6: giet de massa in de gewenste vorm(en) en laat het 48 uur stollen. Ik heb zelf nog de vorm met plasticfolie afgedekt en een handdoek erom heen gedaan om het proces niet te snel te laten verlopen.
Stap 7: haal je zeep uit de vorm en snijd het desgewenst in plakken/blokjes.Het is nog zacht in deze fase. Evt kun je ook nog je eigen stempel erin drukken (ja juist, zoals bij de koekjes).

Laat de zeep minimaal 1 maand liggen voordat je hem gebruikt, maar langer is beter.

Tip voor gebruik: Laat de zeep niet in een bakje met water liggen, want dan wordt hij zacht en begint hij te "smelten". Dat is zonde, dus als je hem aan de lucht laat drogen op een droog schoteltje of bakje – gaat de zeep veel langer mee

Veel plezier met het maken van deze heerlijke zeep!

Voor kookkursussen en natuurwandelingen in Frankrijk-De Bourgogne kijk op www.cuisinedamis.bourgogne.com


donderdag 6 augustus 2015

sorbetijs van watermeloen

De warmte is zo heftig dit jaar in de Bourgogne dat ik alleen maar aan ijs kan denken. En met een watermeloen in de koelkast en dankzij het heerlijke kookboek De Souk in mijn boekenkast, dank voor dit recept, kan ik op dit moment heerlijk genieten van een koele watermeloensorbet.  Vaak eet ik de watermeloen ook als entree met feta, rode ui en basilicum. Ook een aanrader. Maar nu wil ik IJS!

watermeloensorbetijs

Het recept uit de Souk dan voor een heerlijke afkoeler:

1 kg in blokjes gesneden watermeloen, ontpit
120 gram suiker
300 ml water
1 tl oranjebloesemwater

Voor garnering nog wat stukjes meloen snijden en ik heb het met verkruimelde kampot-peper-merenque geserveerd als pittige tegenhanger voor het zoete. Het is vrij vaste sorbetijs, dus je moet schrapen met je ijsschep, maar dat geeft wel een leuk effect. Of met je vork zodat je een losse sorbet krijgt.

In keukenmachine de meloenblokjes tot een fijne puree draaien. Je hebt hiervan 450 ml nodig. Suiker met water zachtjes in een pannetje aan de kook brengen om een siroop te verkrijgen. 5 minuten laten inkoken tot licht stroperig. Laat dit afkoelen.
Dan de puree en het oranjebloesemwater toevoegen aan de siroop.Dit goed koud laten worden in de koelkast. Een half uur is minimaal nodig met dit weer. En dan in je ijsmachine laten draaien tot een sorbet. Of in de vriezer en dan om het half uur met je vork losschrapen.

Koel ze lekker af, en eet smakelijk.

Kijk op www.cuisinedamisbourgogne.com voor mogelijkheden om in Frankrijk, de Bourgogne, te komen koken.